Ana Sayfa Şiir Antolojisi Yazılı Soruları Ders Planları Zümreler Egzersizler Ders Sunumları Akıllı Tahta Sunuları Dosya İndir Türkçe Dersi
.:: Ahmet Haşim::.
Ahmet Haşim
 

  AHMET HAŞİM

1884’te Bağdat’ta doğdu.1933’te İstanbul’da yaşamını yitirdi. Fizan mutasarrıfı Arif Hikmet Bey’in oğludur. Çocukluğu Bağdat’ta geçti. 12 yaşında annesinin ölümü üzerine babasıyla birlikte İstanbul’a geldi. Mektebe-i Sultani’de (Galatasaray Lisesi) yatılı okudu. Tevfik Fikret ve Ahmed Hikmet Müftüoğlu’nun öğrencisiydi. 1907’de mezun oldu. Bir süre Reji İdaresi’nde çalıştı. Bir yandan da Hukuk Mektebi’ne devam etmeye başladı. İzmir Sultanisi Fransızca öğretmenliğine atandı. Hukuk eğitimini bırakıp İzmir’e gitti. 1912-1914 arasında Maliye Nezareti’nde çevirmenlik yaptı. 1.Dünya Savaşı yıllarını Çanakkale ve İzmir’de yedek subay olarak geçirdi. Mütareke’den sonra İstanbul’a döndü. Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde estetik ve mitoloji öğretmenliği yaptı. Harp Akademisi ve Mülkiye Mektebi’nde Fransızca dersleri verdi. Düyun-u Umumiye İdaresi’nde Osmanlı Bankası’nda çalıştı. Akşam ve İkram gazetelerinde köşe yazıları yazdı. 1928’de böbrek rahatsızlığının tedavisi için yurtdışına gitti ama iyileşemeden döndü.
Ahmet Haşim, şiire lise öğrenciliği yıllarında başladı. Haşim’in şiirlerine hâkim olan tema “çocukluk anıları, aşk ve tabiat”tır. İlk şiirinde Abdülhak Hamit, Cenap Şahabettin öncelikle de Tevfik Fikret etlileri görülür. Bilinen ilk şiiri “Hayal-i Aşkım”da bu yönelmelere rağmen yeni bir sanat yönelimi olduğu dikkat çeker. Gençlik şiirleri Mecmua-i Edebiye, Musavver Terakki, Aşiyan, Jale, Musavver Muhit, Servet-i Fünun, Resimli Kitap dergilerinde yayınlandı. Bu şiirleri kitaplarına almadı. 2. Meşrutiyet’in yazınsal karmaşa ortamında onun şiiri bir ses olarak kendisini gösterdi. 1921’de basılan ilk şiiri kitabı “Göl Saatleri”nin başındaki küçük manzumeler, bu dönemin asıl eseridir. İzlenimci ressam etütlerini andıran bu şiirlerle Ahmet Haşim, doğanın özünü sızdırmak ister gibidir. Şiiri, bir yandan Verlaine Müziğine yaklaşırken, bir yandan Şeyh Galib’in parıltısını taşır. “Göl Saatleri”, “Serbest Müstezatlar” ve “Muhtelef Şiirler” olmak üzere dört bölümden oluşan bu kitap Türk şiirinin Yahya Kemal Beyatlı’dan sonraki ikinci kanadını kurar, Beyatlı’nın geniş kesimleri kucaklayan toplumcu ve ulusçu şiirine karşılık Ahmet Haşim daha dar ama daha derin bir kanalda akmayı tercih eder. İkinci ve son şiir kitabı “Piyale”nin girişinde “Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar” bölümünde şiirle ilgili görüşlerini açıklar: Şair ne bir gerçek habercisi, ne güzel konuşmayı sanat haline getirmiş bir kişi, ne de bir yasak koruyucudur. Şairin dili, düzyazı gibi anlaşılmak için değil, hissedilmek için yaratılmış, müzik ile söz arasında ama sözden çok müziğe yakın ortalama bir dildir. Düzyazıda anlatımı yaratan ögeler şiir için söz konusu olmaz. Düzyazı akıl ve mantık doğurur, şiir ise algı doğurur. Şiir gizliğe, bilinmezliğe gömülmüştür. Şairin dili, duyumların yarı aydınlık sınırlarında yakalanabilir. Anlam bulmak için şiiri deşmek, eti için bülbülü öldürmek gibidir. Şiirde önemli olan sözcüğün anlamı değil, şiir içindeki anlayış değeridir. Şiiri ortak bir dil olarak düşünenler boş bir hayal kuruyor demektir “Piyale” kitabındaki “Merdiven” ve “Bir Günün Sonunda Arzu” şiirleri, bu görüşleri yansıtan ve Türk edebiyatında görünmemiş bir şiirselliği ortaya koyan ürünlerdir. Bu kitapla birlikte Haşim’e saldırılar arttı. Ölçü ve Türkçe bilinmemekle, toplum sorunlarına ilgisizlikle suçlandı. Yine de şiirleriyle 20’inci yüzyılın ilk çeyreğini etkilemeyi başardı.
Şiire, Galatasaray Lisesi‘nde iken edebiyat öğretmeni Ahmet Hikmet Müftüoğlu’nun teşvikiyle başladı (1901) fecri-i Ati topluluğuna katılarak şiirlerinin büyük bölümünü servet-i Fünün dergisinde yayınlandı (1902-12) Mecmua-ı Edebiye, Aşiyan ve Mühit dergilerinde çıkan gençlik şiirleri önemlidir. Şiirlerinde Tevfik Fikret, Abdulhak Hamit ve Cenap Şahabettin‘in etkisindeydi daha sonra Dergah dergisi çevresinde toplanan şairler arasına katıldı. Dergah‘ta çıkan şiirleriyle edebiyattaki bağımsız kişiliği giderek belirginleşti. Ancak bu dönemde yayınlanan (gençlik dönemi şiirlerini almadığı) Göl Saatleri adlı şiir kitabında da dili ağırdır. İkinci son şiir kitabı “Piyale”de olgunluk dönemi şiirleri toplanmıştır.Bu kitabın ayrı bir önemi, önsözünde Ahmet Haşim bu önsözde, şiirde anlamdan çok müzik ve söyleyiş güzelliğine önem verdiğini belirtir. Ahmet Haşim, Türk edebiyatının en büyük şairlerindendir. Akşam şairi olarak ünlüdür. Empresyonist (izlenimci) anlayışının egemen olduğu şiirlerinde çok güçlü tabiat tasvirler renk ve ışık cümbüşleri hayaller, göller, yalnızlık ve özlem duyguları, kendine özgü büyük bir ustalıkla anlatılmıştır. Şiirlerinin yanı sıra fıkra yazılarındaki üslubunun parlaklığıyla da kendini kabul etirmiş bu yönüyle de dönemin ve daha sonra övgüler kazanmıştır. Doğayı insana özgü sözcüklerle niteleyerek ruhsal bir durumu bireysel duygulanımlarını vermeyi amaçladı.
Seyr eyledim eşkal-i hayatı Ben havz-ı hayalin sularında
Bir aks-i mülevvendir onunçin Arzın bana ahçar-ü vebatı
                                                                              (Mukaddime)
dizelerinde görüldüğü gibi yaşamın gerçek biçimlerinin değil kendi hayaline yansıyış biçiminin anlatıldığı, hayal gerçek çatışmasının iyice keskinleştiği yeni bir şiiri kurmaya girişti. Empresyonizmin ve sembolizmin etkisinde, anlamdan çok kapalılığın yeğlendiği, imgeye, sese dayalı saf şiir anlayışının usta işi örneklerini verdi.Bütün şiirlerinde aruzu kullandı, özellikle son şiirlerinde yalın bir dile yöneldi. Bir Günün Sonunda Arzu şiirinin yol açtığı tartışmalar üzerine yazdığı sonrada Piyale’nin önsözünde basına aldığı “Şiir Hakkında Bazı mülahazalar” adlı yazısı sanat anlayışını açıklaması açısından önemlidir. Düzyazılarda ise açık, anlaşılır, yalın bir anlatımı benimseyerek usta bir deneme yazarı olarak belirdi.
Şiirleri: Göl Saatleri (1921) Piyale (1926).
Fıkra Söyleyişi, Gezi: Bize göre (1928) Gurabahane-i Laklakan (1928) Frankfurt seyahatnamesi (1933).
 
Bu metin 968 kez okunmuştur.


YORUMLAR

Ahmet Haşim
Adı:

Güvenlik Kodu

HXPDSO
Güvenlik Kodunu Yaz
Not : Boş Alan Bırakmayınız.
   

         
 

HAZIRLAYAN AZİZ BELEN